Đối với những bài thi chuẩn hóa như SAT hay IELTS thì một kho từ vựng tốt sẽ giúp nâng điểm bạn lên cao hơn rất nhiều. Thế nhưng không ít bạn gặp phải tình trạng học từ này lại quên từ kia, học đi học lại mãi vẫn không thuộc dẫn đến chán nản và cho rằng Tiếng Anh không dành cho mình. Tuy nhiên, vấn đề có thể không nằm ở khả năng của bạn mà có thể là ở cách học của bạn đó. Trong bài viết này hãy cùng Future Perfect điểm qua một số cách học từ vựng hiệu quả nhé.

Disclaimer: Bài viết này không đề cập tới việc bạn nên học từ vựng nào hay học bao nhiêu từ mà chỉ chia sẻ cách học những từ mà bạn đang muốn học. Ngoài ra, đây là cách học của riêng mình nên mỗi bạn hãy tự thử nghiệm thật nhiều để tìm ra phương pháp học hiệu quả đối với bản thân nhất nha.

Sau đây mình sẽ giới thiệu 3 phương pháp chính là Mnemonics (học mẹo), Active Recall (Chủ động gợi nhớ) và Spaced Repetition (Lặp lại ngắt quãng). Vì các phương pháp này sẽ phù hợp với từng giai đoạn học từ nên bạn có thể ứng dụng cả ba trong quá trình học luôn nhé.

1. Mnemonics (học mẹo)⌗

Tuy cách học này có vẻ không chính thống nhưng đây là một trong những cách rất hiệu quả mà mình đã ứng dụng trong việc học từ. Trên thực tế, nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng việc sử dụng mnemonics có thể có hiệu quả trong việc ghi nhớ hơn là đơn thuần đọc đi đọc lại nhiều lần (một việc thậm chí còn mất thời gian hơn).1

Một ví dụ đơn giản của học mẹo mà mình từng dùng để học chữ “demise” (cái chết) là “khi em đi (de-) (đi ≈ chết) thì tôi sẽ nhớ em (miss em → -mise) lắm.” Ví dụ này có thể có phần kỳ lạ, thậm chí vô nghĩa, nhưng nó đã giúp mình học từ “demise” dễ và vui hơn là việc nhìn chằm chằm vào vở và cầu nguyện tổ tiên nhét hộ nó vào đầu. Để mnemonics dễ nhớ hơn thì bạn có thể sáng tạo nên những câu chuyện liên quan đến bản thân hay những người xung quanh. Tin vui là nếu câu chuyện đó đủ hài hước, nhạy cảm hay thậm chí có phần hơi “dảk” thì chúc mừng, có thể bạn sẽ nhớ vocab đấy rất lâu đấy!

2. Active Recall (Chủ động gợi nhớ)⌗

Một số nghiên cứu cho thấy khả năng ghi nhớ bài học của một người có xu hướng tăng lên nếu họ chủ động gợi nhớ lại những thứ họ đã học. Thậm chí, active recall cũng đã được chứng minh là có thể có hiệu quả hơn việc học lại nhiều lần hay học bằng mindmap.2

Như vậy, làm sao để ứng dụng active recall vào học vocab?

Practice test⌗

Practice test là một trong những cách nhanh và dễ dàng nhất để tự gợi nhớ lại kiến thức. Hiện nay chúng ta có thể sử dụng những ứng dụng hay website như là Quizlet, Vocabulary.com, Anki, v.v. để tự tạo flashcard cũng như bài test sau khi học. Điều đặc biệt là dù có bán gói premium thì những tính năng miễn phí của các ứng dụng này hầu như đã đủ để đáp ứng mọi nhu cầu học từ của bạn.

Tuy nhiên, nhược điểm của practice test là nó không khiến bạn chủ động sử dụng từ mới. Nói cách khác, nếu chỉ học bằng cách này thì bạn sẽ hiểu và nhớ nghĩa của một từ nhưng không thể dùng nó thường xuyên được. Vì thế bên cạnh practice test, để có thể chủ động dùng từ vựng mới thì bạn cần học cách sử dụng chúng.

Chủ động sử dụng từ⌗

Biết nghĩa của một từ là chưa đủ, chúng ta cần phải học cách chủ động sử dụng những từ ngữ đó để chúng bật ra như một thói quen mà không cần đắn đo suy nghĩ. Để biến một việc làm thành thói quen, ta phải lặp đi lặp lại việc đó. Để dùng từ vựng chủ động, ta phải dùng chúng thật nhiều. Bạn có thể dùng từ mới trong những bài essay, những câu nói hàng ngày, hay là thay thế những từ mà bạn hay có thói quen sử dụng thành từ bạn vừa học được.

Thế nhưng mặt trái của việc này là bạn sẽ tốn rất nhiều thời gian để thực sự quen với việc dùng từ này. Vì vậy, nếu mục đích học từ của bạn để phục vụ cho những bài thi chỉ yêu cầu bạn biết nghĩa như SAT thì bạn có thể tiết kiệm thời gian bằng cách bỏ qua bước sử dụng này. Ngược lại, đối với những bài thi cần bạn chủ động viết và nói như IELTS hay TOEFL thì đây là một bước rất quan trọng đấy nhé.

3. Spaced Repetition (Lặp lại ngắt quãng)⌗

[Đây là đoạn mình giải thích vì sao Spaced Repetition hiệu quả, bạn có thể skip qua đoạn này nếu không có hứng thú nhé]

Spaced Repetition hoạt động dựa trên nền tảng là The Forgetting Curve (Đường cong của sự lãng quên) đến từ nghiên cứu của Hermann Ebbinghaus.3 Theo đó, con người sau khi tiếp nhận một thông tin nào đó sẽ có xu hướng quên thông tin đó đi theo cấp số nhân. Nhưng giả sử mỗi khi quên đi được 50% thì bạn sẽ học lại thông tin đó từ đầu thì bạn đã tái khởi động lại The Forgetting Curve. Điều thú vị là mỗi lần tái khởi động thì bạn sẽ khó quên thông tin đó hơn. Nói cách khác, sau càng nhiều lần tái khởi động thì thời gian để bạn quên đi 50% sẽ lâu hơn và khoảng cách giữa những lần bạn phải học lại cũng dài hơn, cho đến khi thời gian đó đủ dài thì bạn sẽ nhớ thông tin đó mãi. Cách học này được gọi là Spaced Repetition (Lặp lại ngắt quãng). Bạn có thể tham khảo hình dưới để hiểu hơn về cách thức học từ này nha.

Như vậy, làm sao để ứng dụng Spaced Repetition vào việc học từ vựng?

Nói riêng đối với Spaced Repetition thì mình rất đề cử Anki – một ứng dụng học từ hoạt động dựa trên The Forgetting Curve. Với Anki, bạn có thể tạo flashcard những từ vựng cần học và bắt đầu học chúng. Ngày hôm sau, Anki sẽ hiện lại những từ vựng cũ bạn đã học và cho bạn đánh giá mức độ quen thuộc với từ đó. Nếu bạn chỉ nhớ một phần thì từ đó sẽ xuất hiện lại trong tương lai gần, nếu bạn nhớ rõ thì phải rất lâu sau Anki mới đề xuất lại từ đó. Điểm đặc biệt của Anki là app này sẽ lưu trữ độ nhận biết của bạn đối với từng từ vựng thay vì mặc định mọi từ vựng đều giống nhau như những app flashcard khác.

Tuy nhiên, Spaced Repetition cũng có nhược điểm là đòi hỏi tính kỷ luật cao và bắt buộc bạn phải học từ sớm để có thời gian ngắt quãng. Nếu chỉ còn vài ngày hay vài tuần trước kì thi mà bạn vẫn chưa học gì thì có lẽ việc học nhồi kiến thức sẽ thực tế và khả thi hơn.

Bàn một tí về nhồi từ: Trong bài viết study plan đạt 1570, chúng mình đã giới thiệu cho bạn cách học nhồi từ này. Đây là một cách học có thể khiến bạn nhớ từ, nhưng chỉ có tác dụng đối với những mục tiêu gần yêu cầu bạn ghi nhớ rất nhiều trong thời gian ngắn. Với cách làm này, từ vựng có thể tồn tại trong bộ nhớ của bạn cho tới ngày thi và rồi sau đó thì hầu như là bạn sẽ quên hết chúng nếu không ôn lại. (Tuy nhiên, trong study plan thì chúng mình có để thời gian ôn lại những từ đã học vào những ngày trước kì thi để phần nào làm mới lại The Forgetting Curve của bạn đấy)

  1. Fabiani, M., Karis, D., & Donchin, E. (1990). Effects of mnemonic strategy manipulation in a Von Restorff paradigm. Electroencephalography & Clinical Neurophysiology, 75(2), 22–35. https://doi.org/10.1016/0013-4694(90)90149-E ↩︎

  2. Karpicke, J. D., Blunt, J. R. (2011). Retrieval Practice Produces More Learning Than Elaborative Studying With Concept Mapping. Science, 331, pp. 772–775. ↩︎

  3. Ebbinghaus, H. (1913). Memory; a contribution to experimental psychology. New York City: Teachers college, Columbia University. ↩︎